Μουσείο Αλοννήσου Κ. και Α. Μαυρίκη

Το εργαστήρι του καραβομαραγκού

Οι Βόρειες Σποράδες βρίσκονται σε κομβικό γεωγραφικά σημείο για το Βόρειο Αιγαίο. Στρατηγικά τοποθετημένες στα ανατολικά και νότια του βραχίονα της χερσονήσου της Μαγνησίας, βρίσκονται σε μικρή απόσταση από τη Χαλκιδική, τη Λήμνο, τον Αη-Στράτη και τη Λέεσβο, καθώς και τη Βόρειο Εύβοια. Η ζωή των κατοίκων τους ήταν ανέκαθεν συνδεδεμένη με τη θάλασσα, όπως άλλωστε και των περισσότερων νησιωτών. Τα υποθαλάσσια ευρήματα του ναυαγίου της Περιστέρας, επισκέψιμα σήμερα χάρη στη δημιουργία του θαλάσσιου αρχαιολογικού πάρκου Αλοννήσου, αποτελούν τεκμήρια όχι μόνο για τη ναυτική παράδοση της αρχαιότητας αλλά και για την ιδιαίτερη κεραμική παραγωγή των νησιών. Αμφορείς Πεπαρήθου μετέφεραν λάδι και κρασί, που αποτελούν ακόμη και σήμερα βασικά προϊόντα των Σποράδων και της Μαγνησίας. Κατά την πρώιμη νεότερη περίοδο, η Αλόννησος και τα Ερημονήσια (Γιούρα, Κυρα-Παναγιά, Ψαθούρα, Πιπέρι, Περιστέρα) αποτέλεσαν άντρο πειρατών, όχι μόνο των ντόπιων, που εξωθούνταν στον τρόπο αυτό βιοπορισμού λόγω της φτώχειας, αλλά και άλλων, προερχόμενων από όλα τα μέρη του Αιγαίου και της Μεσογείου. Η παρούσα συλλογή έχει σκοπό να καταδείξει αφενός την παραδοσιακή ξυλοναυπηγική στις Σποράδες, όπου η παράδοση ήταν μακρά, κι αφετέρου τις χρήσεις και τους τύπων των σκαριών που ναυπηγούνταν κατά τον 18ο, 19ο και 20ό αιώνα. Μέσα από τα αντικείμενα των συλλογών του Μουσείου Αλοννήσου ο επισκέπτης, ψηφιακός και φυσικός, θα ανακαλύψει τη γοητευτική και δύσκολη τέχνη της παραδοσιακής ναυπηγικής αλλά και τις ιδαιτερότητες του ναυτικού και πειρατικού βίου.
Εξάντας

Εξάντας

Μπρούντζινος εξάντας για τον υπολογισμό της πορείας στο χάρτη. Ο εξάντας είναι ένα όργανο μέτρησης γωνιών, που προέκυψε...…

Προβολή Αντικειμένου →
Κατασκευαστής σχοινιών

Κατασκευαστής σχοινιών

Ένα ξύλινο εργαλείο για την κατασκευή σχοινιών επάνω στο πλοίο. Η εργασία αυτή ήταν απαραίτητη και στο πλοίο...…

Προβολή Αντικειμένου →

Κρίκος

Μολύβδινος συμπαγής κρίκος, ελλειπτικού σχήματος με παχύτερο το κατώτερο τμήμα του. Στην κορυφή συμφυές ορθογώνιο έξαρμα με γλυφή...…

Προβολή Αντικειμένου →
Μετρητής αποστάσεων σανίδας

Μετρητής αποστάσεων σανίδας

Κατασκευάζοντας ένα σκαρί, ο καραβομαραγκός θα έπρεπε να προσέχει να είναι ίδια τα πάχη των σανίδων που χρησιμοποιούνταν...…

Προβολή Αντικειμένου →
Λίθινη άγκυρα

Λίθινη άγκυρα

Επειδή το σίδερο ήταν ένα ακριβό υλικό, οι παραδοσιακοί καϊκτσήδες συχνά χρησιμοποιούσαν λίθινες άγκυρες, όπως γινόταν στην αρχαιότητα.…

Προβολή Αντικειμένου →
Αλυσίδα

Αλυσίδα

Οι αλυσίδες ήταν αναγκαίο εξάρτημα των καϊκιών και των πλοίων. Χρησίμευαν για στερέωση αντικειμένων πάνω στο σκάφος, για...…

Προβολή Αντικειμένου →
Αντίγραφο παραδοσιακού σκαριού - έργο τέχνης

Αντίγραφο παραδοσιακού σκαριού - έργο τέχνης

Η παραδοσιακή ναυπηγική και ειδικά τα ιστιοφόρα δίνουν συχνά έμπνευση στην τέχνη. Ένα αντίγραφο τρικάταρτης σκούνας από την...…

Προβολή Αντικειμένου →
Γάντζος

Γάντζος

Οι γάντζοι ήταν αναγκαία εξαρτήματα του σκάφους. Χρησίμευαν για να κρεμιούνται αντικείμενα και εργαλεία, για να σύρεται το...…

Προβολή Αντικειμένου →
Μπαουλάκι καραβομαραγκού

Μπαουλάκι καραβομαραγκού

Το μπαουλάκι χρησίμευε ως εργαλειοθήκη κι ανήκε στον καραβομαραγκό Δημήτρη Ρέκκα. Ένας από τους επώνυμους καραβομαραγκούς των Σποράδων...…

Προβολή Αντικειμένου →
Μηχανή πετρελαίου

Μηχανή πετρελαίου

Προπολεμική μηχανή πετρελαίου που χρησιμοποιούνταν σε καΐκι.…

Προβολή Αντικειμένου →
Μακαράς

Μακαράς

Μακαράς λέγεται από τους καραβομαραγκούς η τροχαλία. Είναι εργαλείο αναγκαίο τόσο στη ναυπήγηση του σκάφους όσο και στη...…

Προβολή Αντικειμένου →
Μακαράς με γάντζο

Μακαράς με γάντζο

Μακαράς, δηλαδή τροχαλία, με γάντζο για μεταφορά βαριών αντικειμένων αλλά και έλξη του καϊκιού κατά την ανέλκυση και...…

Προβολή Αντικειμένου →
Τζινέτια

Τζινέτια

Τα τζινέτια ήταν οι μεταλλικοί σύνδεσμοι που οι καραβομαραγκοί χρησιμοποιούσαν για να συναρμόσουν τις σανίδες ή άλλα ξύλινα...…

Προβολή Αντικειμένου →
Μπαμπάς

Μπαμπάς

Μπαμπάς ονομαζόταν το μηχάνημα για την ανέλκυση και καθέλκυση των σκαφών αλλά και για τη μεταφορά των μεγάλων...…

Προβολή Αντικειμένου →
Μαγγάνι για μπαμπά

Μαγγάνι για μπαμπά

Το μαγγάνι ήταν περιστροφικό εργαλείο για το τύλιγμα του σχοινιού που ανέλκυε το καϊκι από τη θάλασσα για...…

Προβολή Αντικειμένου →
Τριβέλλα με μεγάλο χερούλι

Τριβέλλα με μεγάλο χερούλι

Τριβέλλες ονομάζονταν τα τρυπάνια στη διάλεκτο των καραβομαραγκών. Επρόκειτο για χειροκίνητα τρυπάνια με χερούλι μικρό ή μεγαλύτερο, για...…

Προβολή Αντικειμένου →
Μπαιν μαρί για κατράμι

Μπαιν μαρί για κατράμι

Το λιωμένο κατράμι ήταν αναγκαίο για το σωστό καλαφάτισμα του σκάφους, αφού είχε ολοκληρωθεί η συναρμολόγησή του. Το...…

Προβολή Αντικειμένου →
Σχοινί για αποφυγή πλευρικών χτυπημάτων

Σχοινί για αποφυγή πλευρικών χτυπημάτων

Όταν το καϊκι δένει στο λιμάνι, συνήθως βρίσκεται ανάμεσα από άλλα σκαριά και ο κίνδυνος να χτυπήσουν είναι...…

Προβολή Αντικειμένου →
Λαγουδέρα

Λαγουδέρα

Η λαγουδέρα είναι το ξύλινο, οριζόντιο στέλεχος του πηδαλίου μιας βάρκας ή ενός καϊκιού. μέσω μιας οπής αγκαλιάζει...…

Προβολή Αντικειμένου →
Δαχτυλίδι άλμπουρου

Δαχτυλίδι άλμπουρου

Το άλμπουρο, το κεντρικό κατάρτι του καϊκιού στα ιστιοφόρα, φτιαχνόταν συνήθως από ξύλο κυπαρισσιού. Σύμφωνα με την τοπική...…

Προβολή Αντικειμένου →
Ματσόλα

Ματσόλα

Οι ματσόλες είναι ξύλινα σφυριά που χρησιμεύουν για να λειάνουν ελάσματα, να χτυπήσουν ξύλα για να μην τραυματιστούν...…

Προβολή Αντικειμένου →
Κουραστάρι διπλό

Κουραστάρι διπλό

Κουραστάρια λέγονταν γενικά τα πριόνια για τις μεγαλύτερες δουλειές, που ήταν προσαρμοσμένα σε ξύλινες βάσεις. Το μεγάλο κουραστάρι...…

Προβολή Αντικειμένου →
Σκεπαρνιά

Σκεπαρνιά

Η σκεπαρνιά είναι ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται για πολλές χρήσεις μέσα στο εργαστήρι του καραβομαραγκού.…

Προβολή Αντικειμένου →
Κουραστάρι Μικρό

Κουραστάρι Μικρό

Προβολή Αντικειμένου →
Καρμανιόλα διπλή

Καρμανιόλα διπλή

Καρμανιόλα λεγόταν στη γλώσσα των καραβομαραγκών το πριόνι. Υπήρχαν διαφόρων ειδών καρμανιόλες, ανάλογα με το μέγεθος, το πάχος...…

Προβολή Αντικειμένου →
Διπλή καρμανιόλα τυλιγμένη

Διπλή καρμανιόλα τυλιγμένη

Καρμανιόλες ονομάζονταν τα πριόνια. Οι μακριές, διπλές καρμανιόλες που απαιτούσαν χρήση από δύο άντρες ταυτόχρονα, συχνά τυλίγονταν και...…

Προβολή Αντικειμένου →
Χνάρια κύτους

Χνάρια κύτους

Το να δώσει κλίση ο καραβομαραγκός στις δυο πλευρές του κύτους του καϊκιού ήταν μια από τις πιο...…

Προβολή Αντικειμένου →
Ζουμπάς

Ζουμπάς

Ο ζουμπάς είναι εργαλείο για κάρφωμα. Η λέξη προέρχεται από την τουρκική zimba, κι αυτή με τη σειρά...…

Προβολή Αντικειμένου →
Καλαφατικά

Καλαφατικά

Το καλαφάτισμα ήταν μια από τις πιο σημαντικές εργασίες του καραβομαραγκού. Με αυτό επιτυγχανόταν η στεγανοποίηση του σκάφους,...…

Προβολή Αντικειμένου →
Γωνιές

Γωνιές

Η γωνία, ένας σπαστός χάρακας για τη διευκόλυνση των μετρήσεων και της κλίσης των σανίδων, ήταν αναγκαίο όργανο...…

Προβολή Αντικειμένου →
Διαβήτης

Διαβήτης

Μεταξύ των οργάνων μέτρησης και σχεδιασμού που χρησιμοποιούσε ο καραβομαραγκός ήταν και ο διαβήτης. Συνήθως μπρούτζινος ή σιδερένιος,...…

Προβολή Αντικειμένου →
Καλέμι

Καλέμι

Το καλέμι είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για πολλές χειρωνακτικές αλλά και καλλιτεχνικές εργασίες. Χτυπώντας το με κάποιο βαρύ...…

Προβολή Αντικειμένου →
Σφιχτήρας ξύλινος

Σφιχτήρας ξύλινος

Πολύ συχνά οι καραβομαραγκοί χρησιμοποιούσαν σφιχτήρες για να συγκρατήσουν μέρη του σκάφους που μόλις είχαν κολληθεί ή καρφωθεί,...…

Προβολή Αντικειμένου →
Γάντζος πρόσθιου τμήματος καϊκιού

Γάντζος πρόσθιου τμήματος καϊκιού

Στο μπροστινό μέρος των καϊκιών προσαρτώνταν συνήθως ένας γάντζος ή ένα ισχυρό μεταλλικό κυρτό έλασμα, έτσι ώστε να...…

Προβολή Αντικειμένου →
Τμήμα εργαστηρίου καραβομαραγκού

Τμήμα εργαστηρίου καραβομαραγκού

Οι κυριότεροι ταρσανάδες των Σποράδων βρίσκονταν στη Σκόπελο, όμως υπήρχαν και στην Αλόννησο και στη Σκιάθο. Μερικοί καραβομαραγκοί...…

Προβολή Αντικειμένου →
Μονή καρμανιόλα

Μονή καρμανιόλα

Ένα χαρακτηριστικό πριόνι (καρμανιόλα) για πριόνισμα σανίδων.…

Προβολή Αντικειμένου →
Πηδάλιο

Πηδάλιο

Ένα μικρό ξύλινο πηδάλιο παραδοσιακού σκάφους.…

Προβολή Αντικειμένου →